Dwór w Woli Pękoszewskiej, jedno z najcenniejszych zabytków województwa łódzkiego, przez wieki gościł najwybitniejszych polskich twórców i artystów. Dziś popada w ruinę, ale prywatni właściciele zapowiadają jego gruntowną renowację i powrót do dawnej świetności.

14

Miejsce spotkań artystów i twórców

Historia dworu sięga XVIII wieku, gdy należał on do rodziny Ossolińskich. W kolejnych stuleciach gościli tu Henryk Sienkiewicz, Leon Wyczółkowski, Józef Chełmoński, Józef Mehoffer, a także przedstawiciele rodów Krasińskich i Okęckich.

Najdłużej związany z posiadłością był Władysław Reymont, który spędził tu blisko 30 lat. To właśnie w Woli Pękoszewskiej powstawały jego dzieła, m.in. „Orka”.

Architektura dworu w Woli Pękoszewskiej

Pierwotnie budynek był parterowym, drewnianym dworem z czterokolumnowym gankiem. W XIX wieku przeszedł w ręce Krasińskich, a w latach 20. XX wieku generała Franciszka Górskiego. To właśnie wtedy powstało nowe, murowane skrzydło z użytkowym poddaszem i łamanym dachem.

Do dziś zachowały się charakterystyczne elementy architektoniczne, m.in.:

• kolumnowy portyk z balkonem od strony ogrodowej,
• frontowa elewacja z czterema kolumnami jońskimi i inskrypcją z „Pieśni” Jana Kochanowskiego,
• rozległy park krajobrazowy otaczający dwór od północy i wschodu.

Dwór w XX wieku – od Armii Krajowej po szkołę

Podczas II wojny światowej w budynku stacjonowała niemiecka żandarmeria. W piwnicach ukrywano jednak magazyn broni Armii Krajowej. Po wojnie majątek upaństwowiono, a od 1955 do 2005 roku działała w nim szkoła podstawowa.

W 2006 roku dwór wrócił w ręce spadkobierców rodziny Górskich, a obecnie należy do prywatnych właścicieli.

Plany renowacji i ratunek dla zabytku

Jak zapowiada obecny właściciel, Szymon Bagieński, celem jest przywrócenie dworowi dawnego blasku.

– Ten dwór to niezwykłe miejsce – pełne historii, która wciąż opowiada swoje tajemnice. Chcę, aby w ciągu najbliższej dekady wszystkie prace renowacyjne zostały zakończone – mówi Bagieński.

Pierwszym etapem jest zabezpieczenie fundamentów, na co pozyskano 170 tysięcy złotych z Urzędu Marszałkowskiego. W kolejnych latach planowana jest renowacja parku i kompleksowa restauracja budynku.

Kulturalne znaczenie Woli Pękoszewskiej

Dwór to nie tylko zabytek architektury, lecz także miejsce o ogromnym znaczeniu kulturowym. Tu wychowywała się Pia Górska, uczennica i muza Chełmońskiego. W posiadłości powstały liczne obrazy i dzieła, które dziś stanowią dorobek polskiej kultury.

Dwór w Woli Pękoszewskiej to przykład, jak historia i sztuka splatają się z architekturą i dziedzictwem narodowym.

W stronę nowej świetności

Dzięki planowanej renowacji istnieje szansa, że dwór znów stanie się ważnym punktem na kulturalnej mapie Łódzkiego. Restauracja ma przywrócić nie tylko dawny wygląd, ale również funkcję miejsca spotkań, wystaw i wydarzeń historycznych.

Zobacz także: Łódzkie dla Ciebie: W regionie łódzkim wiele się dzieje!