Start systemu kaucyjnego: co obejmuje kaucja i dlaczego ta butelka jest wyjątkiem

Zgodnie z nowymi przepisami, konsumenci płacą kaucję przy zakupie napojów, a następnie odzyskują ją po zwrocie opakowania ze specjalnym oznaczeniem. Kaucja wynosi 0,50 zł dla butelek plastikowych (PET) do 3 l oraz puszek metalowych do 1 l, a od 1 stycznia 2026 r. 1,00 zł dla butelek szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 l.

Producent wody Ustronianka wprowadził nietypową pojemność 3,001 l (3 litry i 1 ml). Taka butelka formalnie wykracza poza próg określony w ustawie, więc nie jest objęta kaucją. To rozwiązanie pozwala sieci Kaufland promować produkt bez doliczania 50 gr kaucji.

Promocja w Kauflandzie i inspiracja z rynków zagranicznych

Aby wypromować nowość, sieć obniżyła cenę wody 3,001 l do 2,69 zł (z 3,19 zł). Format „tuż ponad progiem” jest znany z krajów, gdzie system kaucyjny działa od lat — w Niemczech można spotkać napoje w opakowaniach o pojemności powyżej 3 litrów, które również nie podlegają kaucji.

Równocześnie w sklepach Kaufland oraz innych sieciach nadal dostępne są standardowe formaty objęte kaucją. Część detalistów zapowiadała przed wdrożeniem, że będzie ograniczać sprzedaż napojów w opakowaniach objętych systemem i stawiać na alternatywy, takie jak kartony czy szkło jednorazowe.

Okres przejściowy i obowiązki sklepów

Do końca 2025 r. obowiązuje okres przejściowy. Na półkach sklepów mogą się pojawiać zarówno opakowania objęte systemem, jak i produkty z „przedkaucjowych” partii, od których kaucji nie pobrano. Pełne wdrożenie nastąpi od 1 stycznia 2026 r.

Ważne: nie wszędzie zwrócisz opakowanie. Obowiązek zbiórki dotyczy sklepów o powierzchni handlowej powyżej 200 m². Część mniejszych placówek zapowiada dobrowolne przystąpienie do systemu, ale warto każdorazowo sprawdzać informacje w konkretnym sklepie.

„Butelka, jakiej jeszcze nie było”: luka w przepisach czy margines rynku?

Pojemność 3,001 l to przykład wykorzystania granicy regulacyjnej. Jeśli trend nietypowych gramatur się utrwali, ustawodawca może rozważyć doprecyzowanie progów pojemności lub rozszerzenie katalogu opakowań objętych kaucją. Na razie najważniejsze jest, by konsumenci zwracali uwagę na oznaczenia kaucji i instrukcje zwrotu na etykiecie.

„Rynek naturalnie testuje ramy prawne. Jeżeli skala sprzedaży opakowań ponadprogowych wzrośnie, presja na nowelizację przepisów będzie rosnąć. O skuteczności systemu przesądzi jednak przede wszystkim wygoda zwrotu i czytelne oznaczenia dla kupujących.”

Najważniejsze informacje dla konsumentów (skrót)

• Kaucja 0,50 zł: butelki PET do 3 l i puszki do 1 l.
• Kaucja 1,00 zł od 2026 r.: butelki szklane wielorazowe do 1,5 l.
• Okres przejściowy do 31.12.2025: w sprzedaży są produkty z i bez kaucji.
• Sprawdzaj etykietę: oznaczenie kaucji decyduje o możliwości zwrotu.
• Butelki 3,001 l: obecnie poza systemem – brak kaucji.

Więcej o kaucji: poradnik dla kupujących

Zobacz także: Jak działa system kaucyjny w Polsce — poradnik dla kupujących